Podstawowe wiadomości o układzie trawiennym
Od rozpoznania choroby Leśniowskiego-Crohna rozpoczyna się długa droga wzajemnych relacji między pacjentem i lekarzem. Aby pacjent był odpowiednim partnerem dla lekarza, powinien rozumieć swoją chorobę i wspierać jego działania diagnostyczne i lecznicze. Dlatego na początku warto zapoznać się z podstawami budowy i funkcji układu trawienia oraz ze słownictwem stosowanym w zapaleniach jelit.

Na układ trawienny człowieka składają się przewód pokarmowy i dwa duże gruczoły jamy brzusznej – trzustka i wątroba. Przewód pokarmowy jest upowietrznionym, „rurowatym” narządem rozciągającym się od jamy ustnej aż do odbytu. Jego funkcją jest przyjmowanie, trawienie i wchłanianie substancji odżywczych oraz wydalanie niestrawionych resztek pokarmowych. Rozkład węglowodanów warunkujący ich wchłanianie zaczyna się już w jamie ustnej. Następnie pokarm przedostaje się do żołądka, w którym odbywa się wstępny proces trawienia białek. Właściwym enzymem trawiennym jest pepsyna, która powstaje z pepsynogenu aktywowanego przez kwas solny. Ponadto w żołądku powstaje tzw. czynnik wewnętrzny umożliwiający wchłanianie witaminy B12 niezbędnej do wytwarzania krwinek czerwonych w szpiku kostnym. Dwie inne substancje uczestniczące w produkcji krwinek – żelazo i kwas foliowy – są wchłaniane w dwunastnicy i w początkowym odcinku jelita cienkiego.

Zapoczątkowany w żołądku proces trawienia białek odbywa się dalej w jelicie cienkim, które składa się z dwunastnicy (duodenum), jelita czczego (jejunum) i jelita krętego (ileum) W jelicie cienkim, mierzącym około 5 m, zachodzi też końcowy rozkład i wchłanianie węglowodanów i tłuszczów. Rozkład ten odbywa się pod wpływem enzymów trawiennych produkowanych przez trzustkę (trypsyna, amylaza i lipaza) oraz wytwarzanych w błonie śluzowej jelita cienkiego. Jednym z ważnych enzymów jelitowych jest laktaza rozkładająca cukier mleczny - laktozę. Niedobór tego enzymu, spotykany dość często w zapaleniach jelit, może być przyczyną biegunki.

Większość substancji odżywczych wchłania się w górnym odcinku jelita czczego. Do wyjątków należą witamina B12 i kwasy żółciowe, które są wchłaniane w końcowym odcinku jelita krętego. W trawieniu i wchłanianiu tłuszczów – głównego obok węglowodanów źródła energii dla organizmu - uczestniczą kwasy żółciowe produkowane przez wątrobę. Jeśli wytwarzanie tych kwasów jest niedostateczne lub ich wydalanie z ustroju jest nadmierne (np. z powodu usunięcia końcowego odcinka jelita krętego), to upośledzeniu ulega właśnie trawienie i wchłanianie tłuszczów oraz wchłanianie rozpuszczalnych w nich witamin A, D, E i K. Na dodatek, niewchłonięte kwasy żółciowe mogą wywołać biegunkę w mechaniźmie drażnienia błony śluzowej jelita grubego.

Jelito grube składa się z okrężnicy i odbytnicy. Idąc od góry, w okrężnicy wyróżnia się następujące odcinki: kątnicę, wstępnicę, poprzecznicę, zstępnicę i esicę. Całe jelito grube ma 1-1,2 m długości. Funkcją okrężnicy jest wchłanianie wody i elektrolitów oraz formowanie stolca. Kał jest utrzymywany w odbytnicy i esicy, dopóki świadome rozluźnienie zwieracza odbytu nie spowoduje wydalenia go na zewnątrz. W jelicie grubym nie zachodzi żaden istotny proces wchłaniania substancji dostarczających energii.







Prof. dr hab. med. Witold Bartnik
  Poleć znajomemu artykuł
email znajomego :